De overname van Subnautica‑maker Unknown Worlds door PUBG‑uitgever Krafton is compleet geëscaleerd in een rechtszaak zoals we al eerder beschreven, en de rechter heeft nu een keiharde tik aan Krafton uitgedeeld. In de kern draait het om één vraag: had Krafton het recht om de top van de studio eruit te gooien om onder een dure earn‑out‑regeling uit te komen, of ging dat tegen de afspraken in bij de overname.
In 2021 kocht Krafton Unknown Worlds voor 500 miljoen dollar cash, met daarbovenop een mogelijke earn‑out van nog eens 250 miljoen dollar als de studio tot eind 2025 bepaalde omzetdoelen zou halen. Om te voorkomen dat Krafton na de deal zomaar aan de knoppen zou draaien, kregen oprichters Charlie Cleveland en Max McGuire en studiobaas Ted Gill contractueel operationele controle: zij bepaalden de grote lijnen van roadmap, releases, budget en personeelsbeslissingen en konden alleen om ernstige redenen, ookwel ‘for cause’, worden ontslagen. De earn‑out zelf was scherp, maar niet per se uniek met dit soort overnames: boven een omzet van 69,8 miljoen dollar moest Krafton 3,12 dollar per extra omzetdollar afdragen, tot een maximum van 250 miljoen dollar. Met andere woorden, als Subnautica 2 een hit zou worden, moest Krafton heel diep in de buidel tasten en dat werd al snel een heet hangijzer binnen het bedrijf.
De breuk rond Subnautica 2, de rol van ChatGPT en ‘Project X’
Unknown Worlds werkte ondertussen verder aan Subnautica 2, opnieuw met het bekende early‑access‑recept: eerst een early‑access‑release in 2025, daarna samen met de community verder bouwen. Interne modellen bij Krafton lieten zien dat een succesvolle early‑access‑launch in augustus 2025 de earn‑out met gemak zou kunnen activeren, waarbij zelfs scenario’s tussen 200 en 240 miljoen dollar voorbij kwamen. Krafton‑CEO Kim schrok schijnbaar zichtbaar van die bedragen, noemde de deal een ‘bad deal’ en was bang dat hij als ‘pushover’ zou worden gezien als hij zo veel moest uitbetalen.
Op dat moment komt een bizar element om de hoek kijken blijkt uit het rechtbankverslag: Kim raadpleegde een welbekende AI‑chatbot, ChatGPT, om een strategie te bedenken om aan de earn‑out te ontsnappen en de controle over de studio over te nemen. De chatbot adviseerde hem om bepaalde punten van invloed veilig te stellen, zoals publishingrechten en toegang tot de build‑pipeline, en om een overname‑scenario voor te bereiden, inclusief juridische memo’s en druk op de oprichters. Krafton nam dat advies opvallend serieus: het bedrijf trok de Steam‑publishingrechten van Subnautica 2 naar zich toe, waardoor Unknown Worlds het spel niet meer zelfstandig kon uitbrengen.
Daar bleef het niet bij. Zonder toestemming van de studio verscheen er een bericht op de Subnautica‑website waarin Krafton claimde dat het Cleveland en McGuire had gevraagd ‘weer het roer over te nemen’ en dat zij dat zouden overwegen, terwijl Unknown Worlds daar zelf niets mee te maken had gehad. Kort daarna werden Cleveland, McGuire en Gill ontslagen, officieel omdat Subnautica 2 niet ‘release‑ready’ zou zijn, waarna Krafton in de rechtszaak nog extra redenen opvoerde, zoals het verwijt dat de oprichters ‘semi‑gepensioneerd’ zouden zijn en grote hoeveelheden data zouden hebben gedownload.
Wat de rechter zegt: voorwendsels en contractbreuk
In deze eerste fase van de zaak keek de Delaware Court of Chancery naar de vraag of Krafton de overeenkomst had geschonden door de drie voornaamste medewerkers te ontslaan en hun operationele controle af te pakken. De rechter kwam tot de conclusie dat Krafton inderdaad het contract heeft gebroken en dat de officiële reden, dat Subnautica 2 niet klaar zou zijn voor release, geen stand houdt. De later bedachte extra verwijten, zoals dat van het semi‑pensioen en de data‑downloads, worden door de rechtbank weggezet als valse voorwendselen, bedoeld om achteraf het ontslag te rechtvaardigen.
Belangrijk is dat uit het bewijs blijkt dat het al lang bij Krafton bekend en geaccepteerd was dat Cleveland en McGuire minder uren maakten en meer in perifere en strategische rollen zaten, inclusief lagere salarissen die netjes in het HR‑systeem waren vastgelegd. Interne communicatie bij Krafton liet bovendien zien dat men intern niet vond dat Unknown Worlds zo slecht werd geleid dat er sprake was van misleiding. De echte trigger was vooral de potentiële hoogte van de earn‑out, niet de kwaliteit van het werk van de studio. De downloads van data bleken te zijn gedaan op het moment dat Krafton bezig was met de takeover‑strategie en de studio zijn eigen assets veilig wilde stellen, waarbij de informatie vertrouwelijk bleef en uiteindelijk weer werd teruggegeven. In de ogen van de rechter is dit alles geen ‘valid cause’ in de zin van het contract, dat gaat over fraude, diefstal van bedrijfsgeheimen en andere ernstige vormen van wangedrag. Het beeld dat naar voren komt, is dat Krafton vooral onder een dure earn‑out uit wilde komen en daar een creatieve ontslagreden omheen bouwde.
De uitspraak: Gill terug, earn‑outklok verlengd
Omdat de zaak in twee fasis opgesplitst, heeft de rechter nu eerst alleen geoordeeld over de contractbreuk en de directe, niet‑monetaire consequenties. De rechtbank gelast daarmee dat Ted Gill wordt teruggezet als CEO van Unknown Worlds, met volledige operationele autoriteit zoals oorspronkelijk was afgesproken. Daarmee worden de contractuele rechten op operationele controle van de verkopers, vertegenwoordigd door Fortis Advisors, in feite hersteld. De rechter kiest er bewust voor om Cleveland en McGuire niet terug te plaatsen in hun oude, relatief perifere functies en vindt dat het herstellen van Gills positie voldoende is om de afgesproken controle te waarborgen.
Cruciaal is dat Gill weer vrij wordt gemaakt om de early‑access‑release van Subnautica 2 door te zetten zodra hij dat passend vindt en in lijn met de oorspronkelijke plannen. Daarnaast beslist de rechter dat de earn‑outperiode wordt verlengd met de periode waarin Gill ten onrechte buitenspel stond. Daarmee wordt voorkomen dat Krafton de earn‑out alsnog kan saboteren door eerst weer de leiding eruit te gooien en daarna simpelweg te wijzen op een verlopen periode. Over de vraag of Krafton de earn‑out ook financieel heeft geschaad, bijvoorbeeld door het blokkeren van publishing op Steam, en of daar extra schadevergoedingen tegenover moeten staan, is nog geen uitspraak gedaan.
Wat betekent dit voor Subnautica 2 en de rest van de industrie?
Voor Subnautica‑fans zoals yours truly is de boodschap helder en behoorlijk positief: de rechter geeft Unknown Worlds, met Gill weer aan het roer, de ruimte om Subnautica 2 in early access uit te brengen zodra de studio dat verantwoord acht. Omdat de earn‑outklok wordt verlengd, krijgen de voormalige aandeelhouders en het team alsnog een eerlijke kans om de omzetdoelen te halen, ondanks de vertraging die Kraftons acties hebben veroorzaakt.
Voor de game‑industrie is dit een stevige wake‑up call. Het verkopen van een indie‑studio aan een grote uitgever betekent niet dat die uitgever later ongestraft de spelregels kan veranderen als een earn‑out te duur dreigt te worden; afspraken over operationele controle en ontslag ‘for cause’ worden met deze uitspraak hier keihard afgedwongen. Het feit dat een CEO een AI‑chatbot inzet om een takeover‑strategie te verzinnen en die vervolgens vrijwel letterlijk uitvoert, heeft in de rechtzaak KRafton duidelijk niet geholpen en laat op eem pijnlijke manier zien hoe ver sommige partijen willen gaan om onder een dure deal uit te kruipen. Voor nu geldt in elk geval: Unknown Worlds heeft zijn stem terug, Subnautica 2 heeft weer de juiste mensen aan het roer, en Krafton kan zich opmaken voor ronde twee, waar het om serieuze bedragen zal gaan.
